Κείμενο υποστήριξης στον αγώνα της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών
Αν κάτι έχουμε μάθει από μια εμπειρία 8 χρόνων αλληλεπίδρασης με τις τοπικές κοινότητες στις ερευνητικές και εκπαιδευτικές μας δράσεις σε όλη την Ελλάδα, είναι ότι τα κτίρια, τα καλντερίμια, οι βρύσες, οι πλατείες, οι ναοί, ακόμη και τα μνημεία, χάνουν το νόημά τους και μετατρέπονται σε στείρο επιστημονικό αντικείμενο μελέτης, εάν χωριστούν από τη ζωντανή συλλογική τους μνήμη και από τις κοινότητες οι οποίες τους δίνουν νόημα και ζωή.
Η περίπτωση των Προσφυγικών της Αλεξάνδρας είναι στο μυαλό μας ακριβώς αυτό. Κτίρια μιας άλλης εποχής και μοναδικής αρχιτεκτονικής, με την ιστορία “γραμμένη” πάνω στο ίδιο το κέλυφός τους, μνημεία χαρακτηρισμένα ήδη από το 2003 και το 2009, τα οποία αξιοποιήθηκαν, φροντίστηκαν, συντηρήθηκαν και διατήρησαν τη ζωή και το νόημά τους χάρη στους ανθρώπους που τα κατοικούν, ανθρώπους διαφορετικών εθνικοτήτων και πολιτισμικών καταβολών, ανθρώπους πολλαπλά δυσκολεμένους και παραμελημένους από την πολιτεία, με συνδετικό τους σημείο κατ’ αρχάς την ανάγκη για στέγαση. Το ανθρώπινο αυτό μωσαϊκό τα αξιοποίησε κατοικώντας τα σιγά σιγά, και καλύπτοντας το κενό που είχε δημιουργηθεί από την απόλυτη εγκατάλειψη των κρατικών θεσμών, οι οποίοι μάλιστα αρχικά επιθυμούσαν την κατεδάφισή τους, αλλά ενώ μετά από αγώνα τελικώς κηρύχθηκαν διατηρητέα μνημεία, παράλληλα “παρατήθηκαν” στην τύχη τους, στη σταδιακή φθορά του χρόνου και τις μαφίες ναρκωτικών και σωματεμπορίας, και μάλιστα μέσα μία περίοδο οικονομικής κρίσης και προσφυγικών ρευμάτων, που οι ανάγκες για στέγαση ήταν πολύ αυξημένες. Η άσχημη αυτή συνθήκη αντιστράφηκε ακριβώς χάρη στην επανοικειοποίηση από τους σημερινούς τους κατοίκους και την αυτο-οργάνωσή τους.
Επισκεφτήκαμε αρκετές φορές τα Προσφυγικά ύστερα από πρόσκληση της Κοινότητας για τεχνική υποστήριξη στην προσπάθεια αποκατάστασης των κτιρίων από την ίδια την κοινότητα. Ξεναγηθήκαμε στις δομές της κοινότητας και ενημερωθήκαμε για τον πολύμορφο αγώνα που διεξάγεται με αποκορύφωμα την από 5 Φλεβάρη απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χατζή. Βρεθήκαμε μαζί με εξαίρετους συναδέλφους και συναδέλφισσες, αρχιτέκτονες, μηχανικούς και αγαπημένους καθηγητές της Αρχιτεκτονικής με τους οποίους μοιραζόμαστε κοινό ενδιαφέρον και ανησυχίες για τα ζητήματα στέγασης και κοινωνικής κατοικίας. Μελετήσαμε την αρχιτεκτονική και στατική μελέτη, στην οποία θα βασιστεί το έργο της αποκατάστασης που έχει εξαγγελθεί από τη Περιφέρειας Αττικής σε συνεργασία με τη ΔΥΠΑ και το Υπουργείο Πολιτισμού. Ένα έργο που προϋποθέτει ότι τα κτίρια είναι άδεια.
Όμως τα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας όχι μόνο δεν είναι άδεια, αλλά κατοικούνται, συντηρούνται και επισκευάζονται χάριν στις συνεχείς εργασίες από τους κατοίκους τους και αλληλέγγυους εθελοντές, και αποτελούν τον τόπο ενός πραγματικού εγχειρήματος κοινωνικής κατοικίας, άτυπου, αυτοοργανωμένου και εντυπωσιακά επιτυχημένου.
Είμαστε πεπεισμένοι και πεπεισμένες ότι όχι μόνο δεν υπάρχει κανένα ασυμβίβαστο μεταξύ της τωρινής τους χρήσης και της λειτουργίας τους ως διατηρητέο μνημείο, αλλά αυτή η “διπλή” ταυτότητα είναι η πραγματική τους αξία.
Είμαστε επίσης πεπεισμένοι και πεπεισμένες ότι το έργο αποκατάστασης όχι μόνο μπορεί αλλά και θα πρέπει να το αναλάβει η ίδια η Κοινότητα των κατοίκων και των φίλων των Προσφυγικών, με την υποστήριξη ανθρώπων και φορέων της κοινωνίας των πολιτών που όλο και περισσότερο την αναγνωρίζουν ως μία ζωντανή οντότητα με δομές αλληλεγγύης και υποστήριξης των μελών της, αλλά και της ευρύτερης γειτονιάς. Μία κοινότητα με πολλούς τρόπους ωφέλιμη για το όλο και πιο αφιλόξενο, εχθρικό για τα λαϊκά στρώματα και παραδομένο στα οικονομικά συμφέροντα, Κέντρο της Αθηναϊκής μητρόπολης.
Μία κοινότητα που πρέπει να παραμείνει στο φυσικό χώρο στον οποίο γεννήθηκε, να υποστηριχθεί και να ανθίσει, και εμείς να ξαναδιδαχθούμε από αυτήν τις αξίες της αρμονικής και ειρηνικής συνύπαρξης, της αλληλεγγύης και του σεβασμού στη διαφορετικότητα και τη συλλογική μνήμη του τόπου.
Εκφράζουμε την ειλικρινή και βαθιά μας αλληλεγγύη στον αγώνα της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών και στην από 5 Φλεβάρη απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χατζή.
Φωτογραφίες: Γιώργος Τζαβάρας
