ECHOES Απολογισμός της πρώτης δραστηριότητας πολιτιστικής συνεργασίας στην Κροατία
Από τις 31 Μαΐου έως τις 8 Ιουνίου 2025, στον θερινό οικισμό στις πλαγιές της Ούτσκα, οργανώσαμε τη 15η έκδοση του Heritage School Petrebišća 2025. Το πρόγραμμα συγκέντρωσε φοιτητές, νέους επαγγελματίες και ενθουσιώδεις συμμετέχοντες από διαφορετικά πεδία - από αρχιτέκτονες, ανθρωπολόγους και εθνολόγους μέχρι φυσικούς επιστήμονες και οικοδόμους. Φέτος, περίπου είκοσι συμμετέχοντες από την Κροατία και το εξωτερικό συμμετείχαν μαζί μας για εννέα εντατικές ημέρες χτισίματος, μάθησης και διαβίωσης στο κάμπινγκ.
Η Dragodid προετοίμασε και υλοποίησε το πρόγραμμα φέτος σε στενή διεθνή συνεργασία με τους εταίρους μας από την Ελλάδα (Boulouki) και την Ιρλανδία (The Dry Stone Wall Association of Ireland – DSWAI), καθώς και σε συνεργασία με το Φυσικό Πάρκο Ούτσκα και τον Δήμο Mošćenička Draga. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του σχολείου, οργανώσαμε τακτικές συνεδρίες συν-δημιουργίας για να συντονίσουμε το πρόγραμμα, να μοιράσουμε ευθύνες και να καθορίσουμε τις μεθοδολογίες εργαστηρίου. Ακριβώς πριν την έναρξη, ανταλλάξαμε γνώσεις σχετικά με τα εργαλεία, τις τεχνικές και την ορολογία της ξηρολιθοδομής στις αντίστοιχες χώρες μας. Αυτή η ανταλλαγή έθεσε τα θεμέλια για ένα κοινό πεδίο πρακτικής, όπου κάθε εταίρος συνέβαλε με την εξειδίκευσή του για την επίτευξη του κοινού μας στόχου: οι Ιρλανδοί εταίροι, με τη δική μας υποστήριξη, ανέλαβαν την αποκατάσταση των τοίχων και της στέγης, ενώ οι Έλληνες συνάδελφοί μας ανέλαβαν την ανακατασκευή του πέτρινου δαπέδου. Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, χάρη στη μακροχρόνια συνεργασία μας με το δίκτυο REMPART, αρκετοί Γάλλοι εθελοντές συμμετείχαν επίσης στο πρόγραμμα.
Εργασίες πεδίου
Στο πεδίο εστιάσαμε σε τρεις κύριες εργασίες: την αποκατάσταση της στέγης της ξηρολιθικής καλύβας με πέτρινες πλάκες, την κατασκευή πέτρινου δαπέδου (με ακανόνιστες πέτρες) και την αποκατάσταση δύο κατεστραμμένων ξηρολιθικών κατασκευών. Η κεντρική εργασία του φετινού σχολείου ήταν η αποκατάσταση της πέτρινης καλύβας, όπου συνεχίσαμε το χτίσιμο πάνω από το περσινό επίπεδο, προσθέτοντας αρκετές σειρές λίθων με ιδιαίτερη προσοχή στις γωνίες, την πόρτα και το παράθυρο.
Η στέγη στηρίζεται σε ξύλινο υπόστρωμα και ολοκληρώνεται με επικάλυψη από πέτρινες πλάκες. Ολοκληρώσαμε επίσης το εσωτερικό της καλύβας: το δάπεδο πλακοστρώθηκε με τεχνική που μας μεταφέρθηκε από τους Έλληνες συνεργάτες μας, και χτίσαμε μια πέτρινη εστία σε μια γωνία. Τελευταία πινελιά αποτέλεσε η τοποθέτηση μιας νέας ξύλινης πόρτας.
Η δεύτερη εργασία ήταν η αποκατάσταση του τοίχου αντιστήριξης. Η δουλειά ξεκίνησε με την απομάκρυνση του εδάφους και την προετοιμασία του χώρου, καταλήγοντας σε έναν διπλής όψης τοίχο αντιστήριξης, με μια ορατή εμπρόσθια πλευρά και μια πίσω πλευρά ενσωματωμένη στο έδαφος. Η κατασκευή αυτή αποκαθιστά τη λειτουργία και τη συνοχή μιας περιοχής που είχε εγκαταλειφθεί για χρόνια.
Η τρίτη παραμελημένη κατασκευή που καθαρίσαμε και εν μέρει αποκαταστήσαμε φέτος ήταν ένας αναβαθμισμένος πέτρινος σωρός: ένας πέτρινος τοίχος χτισμένος πάνω σε συμπαγή βραχώδη βάση. Πριν ξεκινήσει η εργασία, ήταν εντελώς καλυμμένος από βλάστηση και σχεδόν αγνώριστος, κατα swallowed by the forest. Μετά τον καθαρισμό της βλάστησης, καθαρίσαμε τις πέτρες και ορίσαμε τη δομή του τοίχου.
Όλες οι δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν υπό την καθοδήγηση έμπειρων αρχηγών από την ομάδα μας και τις συνεργαζόμενες οργανώσεις, και οι συμμετέχοντες εναλλάσσονταν μεταξύ των εργασιών ώστε να αποκτήσουν ευρύ φάσμα γνώσεων και δεξιοτήτων. Για τους πρωινούς τύπους, η ημέρα ξεκινούσε με γυμναστική, ενώ το βραδινό πρόγραμμα ήταν αφιερωμένο σε παρουσιάσεις και συζητήσεις. Φιλοξενήσαμε:
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα εμπλουτίστηκε με περιπάτους που στόχευαν στη σύνδεση των εργαστηριακών δραστηριοτήτων με το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον της περιοχής. Οι συμμετέχοντες ξεναγήθηκαν στο μυθοϊστορικό μονοπάτι Trebišća – Perun, περιηγήθηκαν στο χωριό Petrebišća με παρουσίαση των δραστηριοτήτων που πραγματοποιούμε εκεί από το 2010, και συμμετείχαν σε θεματική διαδρομή με επίκεντρο τους φυσικούς πόρους και τις ανθρώπινες παρεμβάσεις στο τοπίο, προκαλώντας συζητήσεις σχετικά με τις δυνατότητες βιώσιμης διαχείρισης της περιοχής. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με μια πεζοπορία προς το χωριό Mala Učka, για να ενισχυθεί περαιτέρω ο δεσμός μεταξύ εκπαίδευσης, κληρονομιάς και τοπίου.
Κατά την υλοποίηση του προγράμματος στοχεύσαμε σε ελάχιστο περιβαλλοντικό αντίκτυπο, οργανώνοντας ένα οικολογικά βιώσιμο κάμπινγκ. Κοιμόμασταν σε σκηνές, δουλεύαμε σε εξωτερικούς χώρους ή υπό σκέπαστρο, και ετοιμάζαμε τα καθημερινά γεύματα σε γκαζάκια. Το φαγητό ήταν κυρίως χορτοφαγικό, το πόσιμο νερό παρέχονταν σε συνεργασία με την τοπική εταιρεία κοινής ωφέλειας, και η ηλεκτροδότηση γινόταν μέσω προσωρινά εγκατεστημένων ηλιακών πάνελ. Τα απορρίμματα διαχειρίζονταν με κομποστοποίηση και ανακύκλωση.
Το φετινό σχολείο ήταν πλούσιο σε περιεχόμενο και απαιτητικό οργανωτικά, αλλά υλοποιήθηκε με επιτυχία χάρη στην εξαιρετική συνεργασία όλων των εμπλεκομένων. Είμαστε ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματα που επιτύχαμε, τόσο στο πεδίο όσο και στην αμοιβαία ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Ευχαριστούμε όλους τους συμμετέχοντες για την αφοσιωμένη δουλειά και το θετικό τους πνεύμα· τους εταίρους μας, Boulouki και DSWAI, για τις πολύτιμες συμβολές και τον ενθουσιασμό τους· το Φυσικό Πάρκο Ούτσκα και τον Δήμο Mošćenička Draga για τη μακροχρόνια υποστήριξή τους· το δίκτυο REMPART για τη συνεχιζόμενη συνεργασία· τον Branko Orbanić για τις πέτρινες πλάκες· και τον Domagoj Nakić για την πέτρα του κατωφλιού. Ευχαριστίες επίσης στους εισηγητές, μάγειρες, βοηθούς και όλους όσοι συνέβαλαν με οποιονδήποτε τρόπο στην επιτυχημένη πραγματοποίηση του Petrebišća 2025!
Το έργο Enhancing Cultural Heritage Skills Across Europe (ECHOES), με επικεφαλής εταίρους από την Κροατία (Dragodid), την Ελλάδα (Boulouki) και την Ιρλανδία (The Dry Stone Wall Association of Ireland - DSWAI), είναι αφιερωμένο στη διατήρηση, προώθηση και προβολή της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ποικιλομορφίας και κληρονομιάς. Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, Πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», δράση « Ευρωπαϊκά Σχέδια Συνεργασίας».
